سلاطين و تاريخ درگذشت ايشان است ، با استثناهايى شامل يادكرد از تغيير خلفا ( از آنكه اخبار خلفا فصل خاصى را نمىگيرد ) ، و فصل ويژه‌اى در باب عميد خراسان ، محمد بن منصور نسوى ، كه يگانه فصلى است كه از يكى از كارگزاران بزرگ سخن مىكند . اما حسينى در بخش دوم از رخدادهاى زمان فرمانفرمايى سلاطين بازپسين سلجوقى پياپى و پيوسته مىنگارد و فصول ، يكسره ، تاريخ رخدادهاى نظامى و سياسى به‌شماراند ، چنان كه در پنجاه برگ از اين نسخه نه فصل ديده مىشود كه در پيوستگى رخدادهايشان رنگى از گسستگى نيست . بىگمان چنين اختلافى در بافت دو بخش از زبدة التواريخ پيامد اختلاف منبع و نوع مطالب تاريخى انبوهى است كه در دسترس نويسنده بوده است . پيشينهء پژوهش در زبدة التواريخ به كوشش‌هاى چند تن از شرق‌شناسان راجع است ، از آنكه نخستين بررسىها را در باب اين نسخهء خطى به سال 1886 م هوتسما ، كه يك نسخهء عكسى از آن را از رايت شرق‌شناس گرفته بود ، انتشار داد . « 1 » رايت به خواهش بارون روزن بخش‌هايى از تأليف حسينى ، و از آن‌ها ذكر شكست قيصر روم رومانوس در جنگ ملاذگرد ، را براى او فرستاد . « 2 » بارون روزن و هوتسما به عيان خواستار آن شدند كه رايت اين نسخه را ، كه از آن رونوشتى تهيه ديده بود ، منتشر كند ، ولى او چنان كه پيداست ، آن را آمادهء انتشار نساخت . خود هوتسما هم كه مجموعه متون مربوط به تاريخ سلجوقيان را منتشر ساخته بود - كه بعدها به انتشار رشته‌اى از اين متون انجاميد - از چاپ زبده تن زد ، عذرش آنكه از كتاب حسينى چيز تازه‌اى پيرامون تاريخ سلجوقيان به دست نمىآيد ، مگر اطلاعاتى كه به سال‌هاى پايانى فرمانفرمايى سلجوقيان در عراق مربوط است ، و باقى مطالب كتاب خلاصه‌اى از كتاب عماد الدين اصفهانى است . « 3 » به سال 1908 م آمد روز كتاب ابن قلانسى در باب تاريخ دمشق را انتشار داد ، و با وجود اهميت اين كتاب براى پژوهش در تاريخ فرمانفرمايى سلجوقيان به‌طور اعم ، ناشر پيش گفته در پيوست‌هايش به اطلاعات كتاب‌هاى منتشر ناشده ، و از جملهء آن‌ها كتاب حسينى ، تكيه كرد . « 4 » شرق‌شناس آلمانى ، كارل زوسهايم ، هم به پژوهش مفصّلى در باب زبده دست برد و

--> ( 1 ) . نك . به : M . Th . Houtsma , RTHS . Vol . I . PP . IX - X ( 2 ) . نك . به : روزن ، روايات عربى . . . ، ج 3 ، صدر الدين حسينى ، ص 244 - 243 . ( 3 ) . نك . به : M . Th . Houtsma , RTHS . Vol . I , PP . IX - X ; Vol . II , PP . XXXV - XXXVII . ( 4 ) . نك . به : History of Damascus , Ed . H . F . Amedroz , PP . 8 , 129 , 151 , 294 , 295 , 302 , 362 - 364